Zajadamy

Co do święconki?

I w tym wpisie podeprę się cytatem z książki "Ozdoba Kościoła Katolickiego to jest Ceremonie, które Kościół Ś.w wszelkich okolicznościach zwykł zażywać..." Księdza Protazego Neweraniego z 1739 roku. Książka owa jest zbudowana jest w formie odpowiedzi na pytania. Objaśnienie do pytania "Czemu Baranka, y insze mięsiwa, których się w Starym Testamencie pożywać nie godziło, chrzan nawet i iaia święcą w dzień Wielkanocny?"(pisownia oryginalna), brzmi:

"Święcą baranka, przypominając prawdziwego Baranka Chrystusa i Jego triumf, dlatego też zwyczajnie chorągiewki na pieczonym baranku stawiają. Święcą mięsiwa, którego się Żydom pożywać nie godziło, na dowód, żeśmy przez Chrystusa Pana z jarzma Starego Zakonu uwolnieni i praw starozakonnych, zakazujących pożywania takiego mięsiwa, chować nie powinniśmy. Święcą chrzan na znak tego, że gorzkość Męki Jezusowej tego dnia w słodycz się nam i radość zamieniła i dlatego też przy tym masło święcą, które znaczy tę słodycz. Święcą na ostatek i jaja, na dowód tego, że jako kokosz dwojako niby kurczęta rodzi, raz niosąc owoc, drugi raz go wysiadując, tak przez Chrystusa (który się u Mateusza Ś. w Roz: 23. przyrównywa do kokoszy Sicut gallina congregat populos fuos) dwa razy odrodzeni jesteśmy, raz przez Chrzest Ś. drugi raz przez chwałę Niebieską, nam zasługami Chrystusowemi zjednaną”.

W dzisiejszych czasach w wielkanocnym koszyku zazwyczaj powinno się znaleźć:

• Baranka - jako symbol Jezusa Chrystusa, jego niewinności, ofiary i zwycięstwa. Barankiem Bożym (łac: Agnus Dei) nazywał Jezusa Jan Chrzciciel (J 1.29). Baranek Wielkanocny najczęściej wykonany jest z cukru ale może też być z ciasta lub z masła.
• Jaja - symbol odrodzenia, zmartwychwstania (patrz tekst powyżej) i życia jako takiego. Przez wiele lat Kościół zakazywał spożywania jaj, podobnie jak mięsa, w Wielki Post jest to więc także symbol zmian i kończącego się postu. W święconce jaja wielkanocne występują najczęściej w formie pisanek (kraszanek)
• Chrzan - Symbol siły i krzepy oraz, razem z masłem, goryczy męki jezusowej i słodycz zmartwychwstania (masło) (patrz tekst powyżej)
• Masło - patrz 'Chrzan'
• Wędlinę - jako symbol kończącego się postu i dostatku. Jeśli trzymać się słów Ks. Neweraniego to wędlina powinna być z wieprzowiny jako znak 'uwolnienia się z praw starozakonnych'
• Chleb - kolejny, po Baranku, symbol Jezusa Chrystusa, oprócz tego znak dostatku i braku głodu. Polecam oczywiście chleb własnoręcznego wypieku (o pieczeniu chleba pisałem tu: Pieczenie Chleba Na Zakwasie)
• Sól - symbol ziemi i bogactwa, razem z chlebem, gościnności

W wielkanocny koszyku znaleźć się też mogą inne produkty np. ser i ciasto, wielkanocny kurczaczek i zajączek ale też symbole wiosenne jako atrybut powracającej do życia natury (skojarz ze zmartwychwstaniem) np. rzeżucha, gałązka wierzbowa z baziami.

PS. Zauważmy, że tekst Ks. Neweraniego o święceniu potraw rozwiązuje problem jaką wędlinę włożyć do koszyka wielkanocnego i czy wieprzowina pasuje do święconki. Otóż, pasuje a nawet powinna to być wieprzowina, czyli np. szynka wieprzowa.