2018 już za:|2018 już ma:





Więcej:
Kubki na Prezent
Gadżety Kuchenne
Blog o jedzeniu, czyli gdzie zjeść na mieście lub w plenerze, co zrobić w domu i z czym się to je.
Blog > Komentarze do wpisu

Święconka

Z okazji zbliżających się Świąt Wielkanocnych popełniłem dwa dni temu tekst, bazujący na fragmencie książki wydanej w 1830, o staropolskiej Wielkanocy. Znajdujemy tam fragment o 'potrzebach do święcenia', w którym czytamy o jakichś ogromnych ilościach święconych potraw (między innymi: 12 kop jaj, 15 baranków, 12 szynek wędzonych). Nie wiem czy dobrze zrozumiałem, bo styl pisania jest staropolski ale jak byk stoi 'potrzeby do święcenia', a po nim wyliczanka. Być może w dworach święciło się potrawy na cały rok dla wszystkich domowników stąd te ilości. W dzisiejszych czasach święconka wygląda skromniej, są to raczej mniejsze, symboliczne ilości ale jaja, baranek i wędlina powinna się w niej znaleźć. No właśnie co powinno jeszcze znaleźć się w koszyku do święcenia na Wielkanoc? ...

Co do święconki?

I w tym wpisie podeprę się cytatem z książki "Ozdoba Kościoła Katolickiego to jest Ceremonie, które Kościół Ś.w wszelkich okolicznościach zwykł zażywać..." Księdza Protazego Neweraniego z 1739 roku. Książka owa jest zbudowana jest w formie odpowiedzi na pytania. Objaśnienie do pytania "Czemu Baranka, y insze mięsiwa, których się w Starym Testamencie pożywać nie godziło, chrzan nawet i iaia święcą w dzień Wielkanocny?"(pisownia oryginalna), brzmi:

"Święcą baranka, przypominając prawdziwego Baranka Chrystusa i Jego triumf, dlatego też zwyczajnie chorągiewki na pieczonym baranku stawiają. Święcą mięsiwa, którego się Żydom pożywać nie godziło, na dowód, żeśmy przez Chrystusa Pana z jarzma Starego Zakonu uwolnieni i praw starozakonnych, zakazujących pożywania takiego mięsiwa, chować nie powinniśmy. Święcą chrzan na znak tego, że gorzkość Męki Jezusowej tego dnia w słodycz się nam i radość zamieniła i dlatego też przy tym masło święcą, które znaczy tę słodycz. Święcą na ostatek i jaja, na dowód tego, że jako kokosz dwojako niby kurczęta rodzi, raz niosąc owoc, drugi raz go wysiadując, tak przez Chrystusa (który się u Mateusza Ś. w Roz: 23. przyrównywa do kokoszy Sicut gallina congregat populos fuos) dwa razy odrodzeni jesteśmy, raz przez Chrzest Ś. drugi raz przez chwałę Niebieską, nam zasługami Chrystusowemi zjednaną”.

W dzisiejszych czasach w wielkanocnym koszyku zazwyczaj powinno się znaleźć:

  • Baranka - jako symbol Jezusa Chrystusa, jego niewinności, ofiary i zwycięstwa. Barankiem Bożym (łac: Agnus Dei) nazywał Jezusa Jan Chrzciciel (J 1.29). Baranek Wielkanocny najczęściej wykonany jest z cukru ale może też być z ciasta lub z masła.
  • Jaja - symbol odrodzenia, zmartwychwstania (patrz tekst powyżej) i życia jako takiego. Przez wiele lat Kościół zakazywał spożywania jaj, podobnie jak mięsa, w Wielki Post jest to więc także symbol zmian i kończącego się postu. W święconce jaja wielkanocne występują najczęściej w formie pisanek (kraszanek)
  • Chrzan - Symbol siły i krzepy oraz, razem z masłem, goryczy męki jezusowej i słodycz zmartwychwstania (masło) (patrz tekst powyżej)
  • Masło - patrz 'Chrzan'
  • Wędlinę - jako symbol kończącego się postu i dostatku. Jeśli trzymać się słów Ks. Neweraniego to wędlina powinna być z wieprzowiny jako znak 'uwolnienia się z praw starozakonnych'
  • Chleb - kolejny, po Baranku, symbol Jezusa Chrystusa, oprócz tego znak dostatku i braku głodu. Polecam oczywiście chleb własnoręcznego wypieku (o pieczeniu chleba pisałem tu: Pieczenie Chleba Na Zakwasie)
  • Sól - symbol ziemi i bogactwa, razem z chlebem, gościnności

W wielkanocny koszyku znaleźć się też mogą inne produkty np. ser i ciasto, wielkanocny kurczaczek i zajączek ale też symbole wiosenne jako atrybut powracającej do życia natury (skojarz ze zmartwychwstaniem) np. rzeżucha, gałązka wierzbowa z baziami.

PS. Zauważmy, że tekst Ks. Neweraniego o święceniu potraw rozwiązuje problem jaką wędlinę włożyć do koszyka wielkanocnego i czy wieprzowina pasuje do święconki. Otóż, pasuje a nawet powinna to być wieprzowina, czyli np. szynka wieprzowa.



niedziela, 14 marca 2010, korek1000

Polecane wpisy